پرش به محتوا

دیجی‌کالا، آن روز دقیقاً چه چیزی به من فروختید؟

از دیجی‌کالا یک کامپیوتر مونتاژشده خریدم. به‌جایش یک قاب کیس خالی تحویل گرفتم! بعد از دو هفته پیگیری، مبلغ سفارش را به اعتبار حسابم برگرداندید و اعلام کردید کالا ناموجود است. شرح ماجرا را پیش‌تر در مقاله «دیجی‌کالا، به تعهدت پایبند باش!» نوشته‌ام. اما اتفاقاتی که بعد از خرید افتاد و پاسخ‌هایی که از پشتیبانی…

از دیجی‌کالا یک کامپیوتر مونتاژشده خریدم. به‌جایش یک قاب کیس خالی تحویل گرفتم!

بعد از دو هفته پیگیری، مبلغ سفارش را به اعتبار حسابم برگرداندید و اعلام کردید کالا ناموجود است.

شرح ماجرا را پیش‌تر در مقاله «دیجی‌کالا، به تعهدت پایبند باش!» نوشته‌ام.

اما اتفاقاتی که بعد از خرید افتاد و پاسخ‌هایی که از پشتیبانی دریافت کردم، حالا سؤال‌های جدی‌تری درباره نحوه عملکرد دیجی‌کالا برایم ایجاد کرده است.

سؤال‌هایی که پاسخشان نه «متأسفیم» است، نه «مبلغ برگشت داده شد» و نه «کالا ناموجود است».

دیجی‌کالا، کامپیوتری که آن روز به من فروختید، واقعاً کجا بود؟

نداشتید و فروختید؟ فروختید و به مشکل خوردید؟ یا نفهمیدید چه ارسال کرده‌اید؟

آن یک عدد موجودی واقعاً چه بود؟

محصول مشخصات فنی داشت، تصویر داشت، قیمت داشت و فقط یک عدد موجودی.

سفارش را ثبت کردم و مبلغ را پرداخت کردم.

اما به‌جای کامپیوتر کامل، قاب خالی تحویل گرفتم.

حالا چند احتمال مطرح است:

موجودی اعلام‌شده با موجودی واقعی مطابقت نداشته است؟ یعنی محصولی برای فروش نمایش داده شده که امکان تحویل آن وجود نداشته؟

پس از فروش، تأمین کالا به مشکل خورده است؟ آیا تغییر شرایط بازار، افزایش قیمت قطعات یا مسئله‌ای در ارتباط با فروشنده باعث شده سفارش به نتیجه مورد انتظار نرسد؟

یا کالا در فرایند آماده‌سازی و ارسال دچار مغایرت شده است؟ یعنی سفارشی که باید شامل یک کامپیوتر کامل می‌بود، در نهایت با محتوای یک قاب خالی به دست مشتری رسیده است؟

ممکن است علت، هیچ‌کدام از این موارد نباشد.

من به اطلاعات انبار، مکاتبات تأمین‌کنندگان و گزارش‌های داخلی شما دسترسی ندارم و قرار نیست از پشت صفحه کامپیوتر، با حدس و گمان درباره وقوع تخلف یا نیت اشخاص حکم صادر کنم.

اما یک چیز را با قطعیت می‌دانم: آنچه خریدم با آنچه تحویل گرفتم یکی نبود.

و این اختلاف، آن‌قدر کوچک نیست که بتوان از کنار علت آن عبور کرد.

من قرار نیست کارآگاه زنجیره تأمین دیجی‌کالا باشم.

شما سفارش را پذیرفته‌اید؛ شما باید توضیح بدهید چه اتفاقی افتاده که نتیجه خرید یک کامپیوتر کامل، دریافت یک قاب خالی بوده است.

من از قبل هشدار داده بودم؛ شما اطمینان دادید!

ظاهراً حساس‌ترین ابزار کنترل کیفیت این سفارش، دست‌های من بود!

قبل از تحویل سفارش، شکایت مشتری دیگری را خوانده بودم که مدعی شده بود به‌جای کامپیوتر، قاب خالی دریافت کرده است.

نمی‌دانستم ادعای آن مشتری تا چه اندازه درست است؛ اما طبیعتاً نگران شدم.

نگرانی‌ام را با پشتیبانی مطرح کردم. درباره اعتبار فروشنده، فرایند کنترل کالا و بررسی محتوای بسته‌ها سؤال کردم.

در نهایت به من اطمینان داده شد که جای نگرانی نیست.

چند روز بعد، وقتی کارتن را گرفتم، وزنش غیرعادی بود. بسته را باز کردم و همان چیزی را دیدم که از آن می‌ترسیدم.

ظاهراً در تجربه من، یکی از مؤثرترین ابزارهای تشخیص مغایرت، دست‌های مشتری بود که هنگام تحویل متوجه سبک بودن بسته شد!

اختلاف یک کامپیوتر کامل با قاب خالی، مغایرت جزئی در رنگ یا مدل نیست. تفاوتی آشکار در محتوا، وزن، کارکرد و ارزش اقتصادی است.

آیا برای سفارش‌های گران‌قیمت کنترل متناسب با ریسک وجود دارد؟ هشدار مشتری چه زمانی باید به بررسی بیشتر منجر شود؟ آیا وزن بسته نمی‌تواند یکی از نشانه‌های مغایرت باشد؟

نمی‌گویم تمام بسته‌ها باید باز شوند.

می‌پرسم کنترل‌هایی که برای جلوگیری از چنین خطاهایی طراحی شده‌اند، در سفارش من چه عملکردی داشته‌اند؟

اگر کنترلی انجام شده، چرا مغایرت تشخیص داده نشده است؟

اگر هشدارم بررسی شده، نتیجه چه بوده است؟

و اگر پاسخ این سؤال‌ها در سامانه‌های داخلی ثبت شده، چرا پس از این همه پیگیری هنوز توضیح روشنی درباره آن دریافت نکرده‌ام؟

اطمینان دادن به مشتری ساده است؛ توضیح دادن درباره اطمینانی که نتیجه‌اش خلاف انتظار بوده، بخش دشوار ماجراست.

خرید از دیجی‌کالا تخم‌مرغ شانسی است؟

پرداخت قطعی؛ تحویل احتمالی!

بعد از این اتفاق، واقعاً نمی‌دانم تجربه خرید خودم از دیجی‌کالا را چطور باید تعریف کنم.

یک معامله قابل اتکا یا یک تخم‌مرغ شانسی چندصدمیلیونی؟

پول می‌دهی، سفارش ثبت می‌کنی، منتظر می‌مانی و آخر سر می‌بینی از کارتن چه چیزی بیرون می‌آید!

اگر همان محصول بود، خوش‌شانس بوده‌ای.

اگر نبود، مرجوع می‌کنی و پولت را پس می‌گیری.

چه تجربه هیجان‌انگیزی!

مگر من برای شرکت در قرعه‌کشی پول پرداخت کرده بودم؟

البته روشن است که تجربه ناموفق من به معنای چنین وضعیتی برای تمام سفارش‌های دیجی‌کالا نیست. اما همین یک سفارش برای کسی که هزینه سنگینی کرده و بر اساس آن برنامه‌ریزی داشته، موضوع کم‌اهمیتی نیست.

مشتری باید بتواند روی سفارش پذیرفته‌شده حساب کند. وگرنه ثبت سفارش چه اعتباری دارد؟

اگر «موجود» بودن کالا و پذیرش پرداخت، لزوماً به معنای امکان تحویل نیست، بهتر است حدود این اطمینان همان ابتدا شفاف باشد.

مثلاً کنار دکمه خرید بنویسید:

«پرداخت شما قطعی است؛ تحویل کالا به شرایط و اتفاقات بعدی بستگی دارد!»

حداقل مشتری می‌داند با چه سطحی از اطمینان معامله می‌کند.

می‌دانم هیچ فروشگاهی نمی‌تواند وقوع خطا را به صفر برساند. بحث من هم ادعای بی‌نقص بودن فروشگاه نیست.

بحث این است که وقتی سفارش پذیرفته‌شده به نتیجه نمی‌رسد، مسئولیت فروشگاه کجا آغاز می‌شود و با کدام اقدام پایان می‌یابد؟

آیا بازگرداندن مبلغ، پاسخ تمام پرسش‌هایی است که یک خرید ناموفق به وجود می‌آورد؟

تعهد شما دکمه لغو دارد؛ تعهد من به بانک نه!

پولم را برگرداندید؛ ماشین زمان که اختراع نکردید!

برای خرید این کامپیوتر وام بانکی گرفتم؛ با حدود ۴۲ میلیون تومان سود و کارمزد و تعهد بازپرداخت یک‌ساله.

این تصمیم مالی را بر اساس سفارشی گرفتم که ثبت و پرداخت شده بود.

اما بعد از دو هفته، برخلاف خواسته صریح من برای دریافت محصول، مبلغ سفارش به اعتبارم برگشت.

در این فاصله، قیمت‌های بازار تغییر کرده و فرصت خرید با شرایط قبلی را از دست داده بودم.

پشتیبانی در آخرین پیام خود نوشت:

«مبلغ کامل به اعتبار برگشت داده شده. نیاز به بازپرداخت مبلغ طی یکسال نیست.»

این جمله واقعاً شاهکار است!

من از بانک وام گرفته‌ام، نه از دیجی‌کالا.

مگر قرارداد بانکی من را شما امضا کرده‌اید که حالا درباره بازپرداخت آن تعیین تکلیف می‌کنید؟

ممکن است بتوانم وام را زودتر تسویه کنم و بخشی از هزینه‌هایش کاهش یابد. اما شرایط آن را قرارداد بانک مشخص می‌کند، نه بازگشت اعتبار در حساب دیجی‌کالا.

پولم را برگردانده‌اید، اما ماشین زمان که اختراع نکرده‌اید!

من امروز دیگر در موقعیت اقتصادی روز خرید نیستم.

این به آن معنا نیست که تمام هزینه‌های وام یا هر تفاوت قیمت احتمالی، خودبه‌خود خسارتی قابل مطالبه از دیجی‌کالاست. زیان واقعی، رابطه آن با اتفاق رخ‌داده و امکان مطالبه قانونی باید با مدارک و محاسبات مشخص شود.

اما استرداد مبلغ اسمی معامله به‌تنهایی تمام پیامدهای آن را از بین نمی‌برد.

درخواست من این بود که این موضوع بررسی شود؛ نه اینکه با یک جمله درباره نداشتن تعهد بازپرداخت، اصل مسئله نادیده گرفته شود.

این تفاوت چندان پیچیده نیست؛ به‌خصوص برای مجموعه‌ای که هر روز با حجم بزرگی از تراکنش‌های مالی سروکار دارد.

وقتی مشتری درباره پیامدهای مالی یک سفارش ناموفق توضیح می‌دهد، انتظار دارد مسئله‌اش فهمیده شود؛ نه اینکه درباره قرارداد بانکی خودش توضیح نادرست دریافت کند.

هفت روز منتظر معجزه بمانید؛ البته خودتان پیگیری کنید!

کشیک موجودی، خدمت جدید دیجی‌کالا به مشتریان!

پشتیبانی در پاسخ به درخواست تحویل محصول نوشت:

«لطفاً تا یک هفته بعد از واریز مبلغ، چک کنین و در صورت موجود شدن کالا اطلاع بدین.»

پیشنهاد فوق‌العاده‌ای است!

یک کامپیوتر مونتاژشده خاص خریده‌ام که فقط یک فروشنده، یک عدد از آن موجود داشته است.

حالا قرار است هفت روز به سایت سر بزنم و امیدوار باشم همان سیستم، با همان قطعات، ناگهان دوباره ظاهر شود؟

یعنی هر صبح موجودی را بررسی کنم، توکل کنم و منتظر معجزه بمانم؟

شما فروشگاه اینترنتی هستید یا برگزارکننده مراسم انتظار برای ظهور موجودی کالا؟

از همه جالب‌تر اینکه اگر موجود شد، من باید به شما خبر بدهم!

مگر سامانه موجودی متعلق به من است؟ مگر ارتباط با فروشندگان بر عهده من است؟

واقعاً سازمانی با این گستردگی عملیات فروش نمی‌تواند امکان پیگیری وضعیت یک محصول را از طریق سازوکارهای خودش بررسی کند؟

و این مهلت هفت‌روزه از کجا آمده است؟ روز هشتم چه اتفاقی می‌افتد؟ آیا فرصت جبران، تاریخ انقضا دارد؟

شاید این پیشنهاد صرفاً یک راهکار موقت بوده باشد و در داخل سازمان بررسی‌های دیگری هم انجام شده باشد. اما در مکاتباتی که دریافت کرده‌ام، توضیحی درباره آن بررسی‌ها ندیده‌ام.

من نمی‌گویم دیجی‌کالا باید محصول ناموجود را با معجزه دوباره موجود کند.

می‌گویم اگر قرار است مشتری پس از یک خرید ناموفق، خودش موجودی سایت را پیگیری کند، دست‌کم مشخص کنید در این میان مسئولیت پیگیری از سوی فروشگاه چیست.

ظاهراً بعد از خرید ناموفق، مشتری به استخدام افتخاری واحد تأمین دیجی‌کالا درمی‌آید؛ بدون حقوق، بدون دسترسی و البته بدون اختیار!

این همه تأمین‌کننده؛ فقط برای تزئین ویترین؟

شبکه بزرگ فروشندگان هنگام جبران یک سفارش چه کاربردی دارد؟

محصول من یک کامپیوتر مونتاژشده بود؛ مجموعه‌ای از قطعات مشخص که در بازار سخت‌افزار خریدوفروش می‌شوند.

برای تأمین مجدد آن قرار نیست فناوری تازه‌ای اختراع کنید یا کارخانه بسازید.

بسیاری از فروشندگان سخت‌افزار، حتی وقتی قطعه‌ای را موجود ندارند، امکان استعلام از همکاران و توزیع‌کنندگان دیگر را بررسی می‌کنند.

دیجی‌کالا هم از شبکه گسترده فروشندگان و تأمین‌کنندگان خود صحبت می‌کند.

پس چرا در پاسخ‌هایی که من دریافت کرده‌ام، موضوع تأمین محصول عملاً به موجود شدن دوباره همان آگهی محدود شده است؟

آیا نمی‌توان از چند فروشنده سخت‌افزار استعلام گرفت؟ فهرست قطعات را برای تأمین‌کنندگان مرتبط فرستاد؟ امکان مونتاژ مجدد یا پیشنهاد سیستم معادل را بررسی کرد؟

ممکن است تأمین دقیق محصول امکان‌پذیر نباشد. شاید برخی قطعات کمیاب شده باشند یا هزینه بیشتری لازم باشد.

اما این‌ها باید نتیجه بررسی باشند، نه جایگزین آن.

من نمی‌دانم چنین بررسی‌هایی انجام شده یا نه؛ چون گزارش مشخصی درباره آن دریافت نکرده‌ام.

بااین‌حال، سؤال من پابرجاست:

این همه ظرفیت تأمین چه فایده‌ای برای مشتری دارد، اگر هنگام شکست یک سفارش نتوان از آن برای بررسی راه‌های جبران استفاده کرد؟

وقتی قرار است محصول بفروشید، شبکه بزرگ تأمین‌کنندگان یک مزیت رقابتی است.

اما وقتی باید مشکل همان فروش را حل کنید، آیا همه‌چیز باید به موجودی دوباره یک آگهی وابسته بماند؟

عجب مزیت رقابتی یک‌طرفه‌ای می‌شود اگر ظرفیت یک بازارگاه بزرگ فقط هنگام فروش به چشم بیاید و نه هنگام پیگیری مشکل مشتری!

هیچ کاری نکردید یا کردید و به مشتری نگفتید؟

«ناموجود است» شرح مشکل است؛ نه گزارش تلاش برای حل آن!

در تمام مکاتباتی که دریافت کرده‌ام، هیچ اقدام مشخصی برای تأمین مجدد کالا گزارش نشده است.

شاید در داخل سازمان تلاش‌هایی انجام شده باشد. نمی‌دانم.

اما آنچه به من گفته‌اید، صرفاً ناموجود بودن محصول است.

«ناموجود است» توصیف مشکل است؛ نه گزارش تلاش برای حل آن.

می‌خواهم بدانم آیا از تأمین‌کنندگان دیگر استعلام گرفته‌اید، چه گزینه‌هایی را بررسی کرده‌اید و اگر نتیجه‌ای نگرفته‌اید، مانع چه بوده است.

اگر اقدامی انجام داده‌اید، گزارشش را بدهید.

اگر گزینه‌ای بررسی نشده، توضیح دهید چرا بررسی آن ممکن یا ضروری نبوده است.

اگر تأمین مجدد از نظر فنی یا تجاری ممکن نبوده، دلیلش را روشن کنید.

این حداقل شفافیتی است که از یک سازمان بزرگ انتظار می‌رود.

من انتظار ندارم تمام تصمیم‌های داخلی شرکت یا اطلاعات محرمانه تجاری در اختیارم قرار بگیرد.

اما میان افشای اسرار تجاری و ارائه توضیح قابل‌فهم درباره سرنوشت یک سفارش، فاصله زیادی وجود دارد.

مشتری برای فهمیدن اینکه چرا محصول خریداری‌شده‌اش تحویل نشده، نباید مجبور به رمزگشایی از پاسخ‌های تکراری پشتیبانی شود.

پشتیبانی مشتریانی که سمت مسئله مشتری نیست!

پاسخ می‌دهند؛ اما تکراری!

دیجی‌کالا واحدی دارد به نام «پشتیبانی مشتریان».

اسم قشنگی است؛ آدم خیال می‌کند وقتی مشکلی پیش بیاید، یک نفر آن طرف ماجرا هست که برای حلش تلاش می‌کند.

اما تجربه من بیشتر شبیه گفت‌وگو با دستگاهی بود که تعداد محدودی پاسخ از پیش آماده دارد.

من می‌گویم محصول را می‌خواهم؛ پاسخ درباره بازگشت اعتبار است.

می‌گویم این کالا موجودی مستمر ندارد؛ پاسخ درباره انتظار یک‌هفته‌ای است.

درباره تعهد بانکی توضیح می‌دهم؛ پاسخ می‌دهند نیازی به بازپرداخت یک‌ساله نیست!

واقعاً استعداد خاصی می‌خواهد که در یک گفت‌وگو این‌همه کلمه ردوبدل شود و باز هم اصل مسئله بی‌پاسخ بماند.

البته انصافاً پاسخ‌ها مؤدبانه‌اند.

فقط حیف که مؤدبانه جواب ندادن به سؤال، همچنان جواب ندادن به سؤال است.

من انتظار ندارم کارشناس پشتیبانی همیشه حق را به مشتری بدهد.

حتی انتظار ندارم هر کارشناس اختیار تغییر تصمیم شرکت را داشته باشد.

اما انتظار دارم بتواند تشخیص دهد که راهکار ارائه‌شده ممکن است برای مسئله مشخص مشتری ناکافی باشد و موضوع نیاز به بررسی دیگری داشته باشد.

اگر وظیفه پشتیبانی صرفاً خواندن نتیجه ثبت‌شده در سامانه باشد، صفحه وضعیت سفارش هم همین کار را انجام می‌دهد.

ارزش پشتیبانی انسانی باید در فهم مسئله، بررسی استثناها و توان ارجاع پرونده به مرجع صاحب‌اختیار باشد.

وگرنه شاید نام دقیق‌تر این واحد، دست‌کم برای تجربه من، چنین چیزی باشد:

«اداره ابلاغ تصمیمات دیجی‌کالا به مشتریان ناراضی».

حداقل از نظر نام‌گذاری، با چیزی که تجربه کرده‌ام سازگارتر است!

این انتقاد متوجه شخصیت کارکنان پشتیبانی نیست؛ متوجه نتیجه فرایندی است که در آن، با وجود پیام‌های متعدد، درخواست اصلی من بی‌پاسخ مانده است.

حکم از پیش مشخص است؛ اعتراض فقط تشریفات؟

آیا اعتراض مشتری می‌تواند تصمیم اولیه را تغییر دهد؟

من در فرم مرجوعی و مکاتبات بعدی صریحاً اعلام کردم که محصول را می‌خواهم، نه استرداد وجه را. حتی حاضر بودم برای تأمین آن منتظر بمانم.

اما تصمیم استرداد اجرا شد و پاسخ‌های بعدی هم بر همان مبنا باقی ماندند.

اینجا مسئله دیگر فقط کیفیت پاسخ نیست؛ اعتبار خود فرایند رسیدگی به اعتراض است.

آیا اعتراض مشتری اصولاً می‌تواند تصمیم دیجی‌کالا را تغییر بدهد؟

تصور کنید دادگاهی تشکیل شود.

شاکی بتواند حرف بزند، مدرک ارائه دهد و استدلال کند.

فقط یک اشکال کوچک وجود داشته باشد: رأی پیش از جلسه صادر شده باشد!

طبیعی است که چنین فرایندی، هرقدر هم مؤدبانه برگزار شود، برای مراجعه‌کننده معنای چندانی نداشته باشد.

این مثال را برای توضیح احساس خودم از نتیجه پیگیری‌ها می‌زنم؛ نه برای ادعای اطلاع از سازوکار داخلی رسیدگی دیجی‌کالا.

نمی‌دانم سازوکار تجدیدنظر در دیجی‌کالا چگونه طراحی شده است.

اما در مکاتبات من روشن نشده درخواست تحویل محصول بر چه مبنایی رد شده یا چه کسی اختیار بازبینی تصمیم را داشته است.

پشتیبانی مشتری قرار نیست الزاماً طرف مشتری را بگیرد؛ اما باید بتواند تصمیم شرکت را هم به بررسی مجدد بگذارد، یا دست‌کم مسیر مشخصی برای چنین بررسی‌ای وجود داشته باشد.

اگر چنین امکانی وجود دارد، چرا در پرونده من روشن نشده است؟

و اگر وجود ندارد، ثبت اعتراض چه معنایی دارد؟

من برای شنیدن دوباره حکم اعتراض نکرده‌ام؛ اعتراض کرده‌ام چون خود حکم را محل سؤال می‌دانم.

برای موفقیت‌ها مدیر داریم؛ برای شکست‌ها فرایند!

وقتی مسئولیت بین واحدها گم می‌شود

در بعضی سازمان‌های بزرگ، وقتی اتفاق خوبی می‌افتد، نتیجه مدیریت هوشمندانه، برنامه‌ریزی استراتژیک و فناوری پیشرفته است.

اما وقتی اتفاق بدی می‌افتد، ناگهان همه‌چیز به «فرایند» مربوط می‌شود.

«اشکالی در فرایند پیش آمده.»

«کالا ناموجود شده.»

«امکان تأمین وجود ندارد.»

چه اتفاق جالبی!

موفقیت‌ها مدیر دارند، اما شکست‌ها ظاهراً خودشان اتفاق می‌افتند!

این یک نقد به شیوه‌ای از مدیریت سازمانی است؛ نه ادعای اطلاع از رفتار مدیر مشخصی در پرونده من.

در سفارش من بخش‌های مختلفی می‌توانسته‌اند دخیل باشند: فروشنده، مدیریت موجودی، انبار، لجستیک و پشتیبانی.

اما اگر هر بخش وظیفه محدود خودش را انجام داده باشد و نتیجه نهایی همچنان شکست باشد، مسئول کل زنجیره کیست؟

چه کسی باید بررسی کند که چرا یک سفارش پذیرفته‌شده به دریافت محصول مورد انتظار منجر نشده است؟

چه کسی مسئول است میان عملکرد واحدهای مختلف و نتیجه‌ای که مشتری تجربه می‌کند، ارتباط برقرار کند؟

این دیگر سؤال از انباردار یا کارشناس پشتیبانی نیست؛ سؤال از مدیری است که باید بر نتیجه عملکرد کل ساختار نظارت داشته باشد.

یک سازمان بزرگ نمی‌تواند فقط مجموعه‌ای از واحدهای مستقل باشد که هرکدام وظیفه خود را انجام می‌دهند و در پایان، مشتری می‌ماند و مسئله‌ای که هیچ واحدی مسئول پاسخ کامل به آن نیست.

شاید مشکل دقیقاً اجرای درست دستورالعمل‌ها باشد!

وقتی همه کارشان را درست انجام می‌دهند و نتیجه همچنان غلط است

فرض کنیم تمام مراحل رسیدگی به سفارش من مطابق مقررات داخلی انجام شده باشد.

هیچ کارمندی از دستورالعمل تخطی نکرده و تمام پاسخ‌ها هم در چارچوب اختیارات کارشناسان بوده باشد.

آیا این نشانه موفقیت است؟

اتفاقاً شاید نگران‌کننده‌ترین احتمال همین باشد که چنین نتیجه نامطلوبی، حاصل اجرای صحیح دستورالعمل‌های موجود باشد!

چون در این صورت دیگر با یک اشتباه فردی روبه‌رو نیستیم؛ باید خود سیاست‌ها بازنگری شوند.

چه کسی تصمیم گرفته است در چه شرایطی استرداد وجه کافی است؟

چه کسی حدود اختیارات پشتیبانی را تعیین کرده؟

چه مرجعی پرونده‌های استثنایی را بررسی می‌کند؟

آیا میان مرجوع کردن کالایی با مغایرت جزئی و تحویل یک قاب خالی به‌جای کامپیوتر کامل، در شیوه رسیدگی تفاوتی وجود دارد؟

آیا درخواست مشتری برای دریافت اصل کالا می‌تواند مسیر رسیدگی متفاوتی ایجاد کند؟

سیاست‌های داخلی، قوانین طبیعت نیستند. انسان‌ها آن‌ها را نوشته‌اند و می‌توانند تغییرشان بدهند.

مدیری که به‌جای بررسی یک سیاست ناکارآمد پشت آن پنهان شود، مدیریت نمی‌کند؛ فقط از وضع موجود نگهبانی می‌کند.

ممکن است سیاست‌های فعلی دیجی‌کالا دلایل اجرایی یا حقوقی مشخصی داشته باشند. اما وجود دلیل برای یک سیاست، آن را از نقد و بازنگری بی‌نیاز نمی‌کند.

اتفاقاً یکی از وظایف مهم مدیریت همین است که بپرسد: آیا آنچه در سامانه درست به نظر می‌رسد، در تجربه واقعی مشتری هم نتیجه مطلوبی دارد؟

مرجوعی موفق؛ مشتری ناموفق!

داشبوردها سبزند، اما مسئله مشتری چه شد؟

تصور کنید فردا نتیجه پرونده من در یک جلسه مدیریتی گزارش شود.

گزارش اول:

«کالا مرجوع شد. مبلغ مسترد شد. پاسخ پشتیبانی ارسال شد. پرونده مختومه شد.»

تمیز، کوتاه و مناسب داشبورد مدیریتی.

اما گزارش دوم:

«مشتری پیش از تحویل درباره یک خطر مشخص هشدار داده بود. کالای تحویلی مغایرت اساسی داشت. درخواست دریافت محصول به نتیجه نرسید و درباره تأمین جایگزین، توضیح مشخصی ارائه نشد.»

گزارش دوم ناخوشایندتر است؛ چون سؤال ایجاد می‌کند و ممکن است به بررسی علت ریشه‌ای و اصلاح رویه‌ها منجر شود.

من نمی‌دانم دیجی‌کالا عملکرد پشتیبانی را با چه شاخص‌هایی می‌سنجد، اما امیدوارم میان مختومه شدن پرونده و حل شدن مسئله تفاوت قائل باشد.

چون اگر معیار موفقیت فقط بسته شدن پرونده باشد، ساده‌ترین راه افزایش موفقیت، بستن سریع‌تر پرونده‌هاست!

در چنین مدلی حتی نارضایتی مشتری را هم می‌شود با موفقیت اداری مدیریت کرد.

فقط خود مشتری ممکن است نظر دیگری داشته باشد.

موفقیت یک فرایند را نمی‌شود صرفاً از روی بسته شدن تیکت سنجید؛ باید دید مسئله‌ای که باعث ایجاد تیکت شده، چه سرنوشتی پیدا کرده است.

دیجی‌کالا، این بار جواب بدهید؛ نه متن آماده!

پنج سؤال مشخص؛ پنج پاسخ واقعی می‌خواهم

من دیگر توضیح کلی نمی‌خواهم.

نمی‌خواهم بازگشت مبلغ را یادآوری کنید یا بابت اتفاق پیش‌آمده ابراز تأسف کنید.

این‌ها را قبلاً شنیده‌ام.

پنج سؤال مشخص دارم:

۱. آن روز دقیقاً چه چیزی فروختید؟

آیا کامپیوتر کامل هنگام ثبت سفارش واقعاً موجود و قابل تحویل بود؟ اگر بله، علت تحویل قاب خالی چه بوده است؟

۲. چرا کنترل‌های شما این مغایرت را تشخیص ندادند؟

هشدار قبلی من چگونه ثبت و بررسی شد؟ چه کنترل‌هایی برای اطمینان از انطباق کالای ارسالی با سفارش انجام شده بود؟

۳. برای تأمین مجدد محصول چه اقداماتی انجام داده‌اید؟

آیا از فروشندگان دیگر استعلام گرفته‌اید؟ امکان تأمین قطعات یا مونتاژ مجدد بررسی شده؟ گزینه جایگزینی وجود داشته است؟

۴. چه کسی تصمیم نهایی را گرفته است؟

درخواست تحویل کالا بر چه مبنایی رد شد؟ آیا مرجع بازنگری واقعی وجود داشت و درخواست من در آن بررسی شد؟

۵. برای بررسی زیان قابل اثبات و جلوگیری از تکرار این اتفاق چه برنامه‌ای دارید؟

آیا سازوکاری برای رسیدگی به آثار مالی مستند چنین اتفاقی وجود دارد؟ آیا این پرونده می‌تواند به بررسی و اصلاح رویه‌های مربوط منجر شود؟

این‌ها پرسش‌هایی نیستند که جوابشان «متأسفیم» یا «کالا ناموجود است» باشد.

این پرسش‌ها نه ادعای آگاهی از پشت‌پرده شرکت‌اند، نه انتساب جرم یا سوءنیت به اشخاص.

این‌ها سؤال‌های مشتری‌ای هستند که یک کامپیوتر سفارش داده، قاب خالی دریافت کرده و هنوز نمی‌داند چرا.

من برای خرید یک کامپیوتر به دیجی‌کالا مراجعه کردم؛ نه برای شرکت در آزمایش میدانی کیفیت مدیریت زنجیره تأمین، کنترل کالا، پشتیبانی و پاسخ‌گویی سازمانی!

اما حالا که ناخواسته وارد این آزمایش شده‌ام، حداقل انتظار دارم نتیجه‌اش را بدانم.

آن روز مبلغ سفارش پرداخت کردم و یک قاب خالی تحویل گرفتم. امروز هم به‌جای کامپیوتر، پنج سؤال مشخص دارم که هنوز پاسخ نگرفته‌اند.

دیجی‌کالا!

اگر قرار است مشتری خودش موجودی را کنترل کند، تأمین‌کننده پیدا کند، پیامدهای مالی را مدیریت کند و برای فهمیدن سرنوشت سفارش تحقیق کند، این همه ساختار، سامانه، مدیریت و پشتیبانی دقیقاً چه کاری برای او انجام می‌دهند؟

شاید اشتباه در ارسال کالا اتفاقی باشد که در هر سازمان بزرگی امکان وقوع دارد.

اما اگر سازمانی بتواند یک خرید شکست‌خورده را از نظر اداری با موفقیت تمام کند، بی‌آنکه تعهد اصلی انجام شده یا درباره شکست آن پاسخ روشنی ارائه شده باشد، دیگر فقط یک اشتباه عملیاتی مطرح نیست؛ شیوه مدیریت شکست هم زیر سؤال است.

من انتظار ندارم هر خواسته‌ای که مطرح می‌کنم الزاماً پذیرفته شود.

اما انتظار دارم درباره اتفاقی که افتاده، تصمیم‌هایی که گرفته شده و اقداماتی که انجام شده، پاسخ روشن دریافت کنم.

برگرداندن پول، جای توضیح دادن درباره آنچه رخ داده را نمی‌گیرد.

و این بار، پاسخ این سؤال‌ها را باید مدیران دیجی‌کالا بدهند؛ نه با عذرخواهی تازه، بلکه با توضیح مشخص از آنچه اتفاق افتاده، تصمیم‌هایی که گرفته‌اند و اقداماتی که انجام داده‌اند.

دیجی‌کالا، پرونده را در سامانه بسته‌اید؛ اما سؤال‌های من هنوز باز است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *